A cewar Kamfanin Dillancin Labaran Hauza, Ayatullah Subhani ya bayyana hakan ne a darasinsa na Akhlaƙ na farko a sabuwar shekarar karatu, wanda aka gudanar a Masallacin Cibiyar Imam Sadiƙ (A.S.) da ke birnin Qum na ƙasar Iran.
Addu’ar Makarimul-Akhlaƙ a matsayin hanyar tarbiyya
Ayatullah Subhani ya ce Addu’ar Makarimul-Akhlaq, wadda ita ce addu’a ta 20 a cikin Sahifatus-Sajjadiyya, tana ɗauke da ma’anoni masu zurfi da za su taimaka wajen gina cikakken mutum mai sanin Allah da kyawawan ɗabi’u.
Ya bayyana cewa manufar addu’o’in Imam Sajjad (A.S.) ita ce tarbiyyar mutum wanda ya san Allah da annabawa, tare da kasancewa mai kyawawan ɗabi’u da kyakkyawar mu’amala da sauran mutane.
Matsayar Imam Sajjad (A.S.) bayan aukuwar Karbala
Da yake magana kan yanayin zamantakewar zamanin Imam Sajjad (A.S.), Ayatullah Subhani ya bayyana cewa shahadar Imam Husain (A.S.) ta yi matuƙar tasiri ga ra’ayin al’ummar Musulmi game da gwamnatin Banu Umayya.
Ya ce mutane sun fara tambayar yadda shugabannin da suke da’awar jagorantar al’ummar Musulmi suka kai ga kashe jikan Manzon Allah (S.A.W.W.), tare da fille kawunan shahidai da ɗaukar mata da iyalan gidan Annabi a matsayin fursuna.
A cewarsa, waɗannan abubuwa sun ƙara bayyana zaluncin gwamnatin Umayya, tare da sa mutane ƙara fahimtar matsayin Ahlulbaiti (A.S.) a cikin al’umma.
Labarin Imam Sajjad (A.S.) da Hajarul-Aswad
Ayatullah Subhani ya kawo labarin lokacin da Imam Sajjad (A.S.) ya je don sumbata ko taɓa Hajarul-Aswad a Ka’aba. Duk da cunkoson jama’a, mutane sun buɗe masa hanya, yayin da Hisham bn Abdulmalik yake jiran a ba shi damar isa wurin amma jama’a ba su ba shi wannan damar ba.
Ya ce lokacin da aka tambayi Hisham ko wanene Imam Sajjad (A.S.), sai ya yi kamar bai san shi ba. A wannan lokaci ne mawaƙi Furazdaq ya bayyana matsayin Imam ɗin ta hanyar waƙoƙi masu shahara, yana mai cewa Haramaini sun san shi.
Ayyukan Imam Sajjad (A.S.) wajen yaɗa ilimin addini
Ayatullah Subhani ya bayyana cewa ɗaya daga cikin manyan ayyukan Imam Sajjad (A.S.) shi ne tattara addu’o’i da koyar da su ga ɗalibansa, waɗanda suka riƙa yaɗa waɗannan ma’anoni a cikin al’umma.
Ya ce addu’o’in sun kasance wata hanya ta koyar da ilimin addini, tarbiyyar zuciya da bayyana muhimman gaskiya, musamman a lokacin da yanayin siyasa da zamantakewa ya sa wasu hanyoyin koyarwa suka kasance masu wahala.
Imam Sajjad (A.S.) mutum ne mai ƙarfi da hidimtawa al’umma
Malamin ya jaddada cewa bai dace a bayyana Imam Sajjad (A.S.) a matsayin mutum mai rauni ba. Ya ce Imam ɗin mutum ne mai ƙarfi, juriya da himmar hidimar al’umma.
Ya bayyana cewa Imam Sajjad (A.S.) ya kasance yana ɗaukar abinci da daddare zuwa gidajen talakawa da mabuƙata, ba tare da nuna kansa ko neman yabo ba. Wannan hali yana nuna muhimmancin taimakon jama’a cikin ikhlasi.
Fara addu’a da salati ga Annabi (S.A.W.W.)
Ayatullah Subhani ya bayyana cewa Imam Sajjad (A.S.) ya fara Addu’ar Makarimul-Akhlaƙ da salati ga Annabi Muhammad (S.A.W.W.) da iyalansa. Ya ce wannan hanya tana da muhimmanci saboda salati yana da matsayi na musamman a cikin ruwayoyin addini.
Ya bayyana cewa mutum zai iya fara addu’arsa da salati, sannan ya roƙi Allah buƙatunsa, yana mai cewa ruwayoyi sun nuna falalar wannan hanya da muhimmancin salati a farkon addu’a.
Bambancin salati ga Annabi da gaisuwar da aka yi wa sauran annabawa
Ayatullah Subhani ya yi nuni da cewa Alƙur’ani ya kawo kalmomin gaisuwa ga wasu annabawa, kamar Ibrahim, Musa da Haruna (A.S.), amma game da Annabi Muhammad (S.A.W.W.), Allah ya bayyana cewa Shi da mala’ikunsa suna yin salati ga Annabi.
Ya danganta wannan da ayar Alƙur’ani mai cewa: “Lallai Allah da mala’ikunsa suna yin salati ga Annabi.” Ya ce wannan yana nuna matsayin salati ga Annabi Muhammad (S.A.W.W.) da kuma umarnin da aka ba muminai na yin salati gare shi.
Muhimmancin kiyaye sigar salati da Annabi ya koyar
Malamin ya yi bayani kan ruwayoyin da suka kawo yadda Annabi Muhammad (S.A.W.W.) ya koyar da sahabbansa yin salati gare shi. Ya ambaci ruwayar da aka kawo a Sahihul-Bukhari, wadda ta ƙunshi salati ga Muhammad da Alayen Muhammad.
Ya bayyana cewa ya kamata a kula da wannan sigar da aka ruwaito daga Annabi (S.A.W.W.), tare da tabbatar da cewa ana kiyaye lafazin da ma’anar salatin yadda aka koyar.
Kiran yaƙi da sauye-sauyen da suka shafi salati
Ayatullah Subhani ya bayyana damuwarsa kan wasu sigogin salati da ake amfani da su a wasu littattafai, inda ake ƙara wasu kalmomi ko kuma a haɗa ambaton Ahlulbaiti da sahabbai a cikin lafazin salati.
Ya ce ya rubuta wasiƙa ga wani malamin Ahlus-Sunna, Sheikh Ali Qaradaghi, domin tattauna wannan batu. A cewarsa, ya samu amsar da ta tabbatar da cewa akwai ruwayoyi sahihai da suka kawo sigar salatin da ya ambata.
Imani yana da matakai daban-daban
Da yake bayani kan kalmomin Imam Sajjad (A.S.) cewa, “Ka kai imanina zuwa mafi cikar imani,” Ayatullah Subhani ya bayyana cewa imani ba shi da mataki guda ɗaya, domin mutum na iya samun ƙarin ci gaba a cikin sanin Allah da aikata abin da ya yi imani da shi.
Ya ce gaskata Allah, Manzo da ranar Lahira muhimmin mataki ne, amma imani bai kamata ya tsaya ga furuci kawai ba. Dole ne a haɗa shi da sanin zuciya da aikata ayyukan da addini ya koyar.
Haɗa imani da aiki na gari
Ayatullah Subhani ya kawo ruwayar da ke cewa imani ya ƙunshi sanin zuciya, furuci da harshe da kuma aiki da gaɓoɓi. Ya bayyana cewa mutum mai imani ya kamata ya nuna imaninsa a cikin ayyukansa da mu’amalarsa ta yau da kullum.
Ya kuma yi nuni da cewa Alƙur’ani yana yawan haɗa imani da ayyukan ƙwarai, yana mai cewa wannan yana nuna cewa aiki na gari wani muhimmin ɓangare ne na tafarkin kamala da ci gaban mutum.
Matakai uku na yaƙini
Malamin ya yi bayani kan matakan yaƙini guda uku da malamai suka sani, wato Ilmul-yaƙin, Ainul-yaƙin da Haƙƙul-yaƙin. Ya bayyana cewa waɗannan matakai suna nuna bambancin fahimtar gaskiya ta hanyar sani, gani da kuma sanin da ya fi zurfi.
Ya yi amfani da misalin wuta wajen bayyana ma’anar waɗannan matakai: mutum na iya sanin wuta ta hanyar labari, ya gan ta da idonsa, ko kuma ya fahimci zafinta ta hanyar kusantar ta. Ta wannan misali ne ya bayyana bambancin matakan sanin abu da yaƙini a kansa.
Haɓaka imani zuwa mafi girman mataki
Ayatullah Subhani ya ce roƙon Imam Sajjad (A.S.) na kai imani zuwa mafi girman mataki yana nufin neman zurfafa sanin Allah da ƙarfafa yaƙini, har mutum ya kai matsayin da gaskiya za ta yi tasiri sosai a zuciyarsa da rayuwarsa.
Ya bayyana cewa wannan matsayi yana buƙatar tsarkake zuciya, yawan ibada da kuma ƙoƙarin nisantar abubuwan da ke hana mutum samun kusanci da Allah.
Siffofin masu taƙawa a cikin Nahjul-Balagha
Malamin ya kawo wani bayani daga Imam Ali (A.S.) game da masu taƙawa, inda ya bayyana cewa suna da irin wannan fahimtar Aljanna da Wuta kamar waɗanda suke ganin su da idonsu.
A cewarsa, wannan magana tana nuna zurfin imaninsu da yaƙininsu, domin sun kai wani matsayi na fahimtar gaskiya wanda ke sa su tuna da sakamakon ayyukansu da kuma makomar rayuwa.
Labarin wani sahabin Imam Sadiƙ (A.S.)
Ayatullah Subhani ya kuma kawo wani labari da aka danganta da ɗaya daga cikin sahabban Imam Sadiƙ (A.S.), wanda aka ce Imam ɗin ya umarce shi da shiga cikin wani tanderu mai wuta, kuma ya shiga ba tare da nuna shakku ba.
Ya yi amfani da wannan labari wajen bayyana yadda aka kwatanta ƙarfin yaƙini da amincewa da Imam a wasu ruwayoyi, yana mai jaddada cewa samun irin wannan matsayi yana da alaƙa da zurfin imani da tarbiyyar ruhi.
Tsarkake zuciya da barin wasu sha’awoyin rai
Malamin ya jaddada cewa samun manyan matakan yaƙini ba abu ne mai sauƙi ba. Yana buƙatar mutum ya yi ƙoƙarin gyara kansa, ya yawaita ibada, ya yi haƙuri da wahalhalu, tare da koyon barin wasu sha’awoyin rai da ba su dace ba.
Ya bayyana cewa ya kamata mutum ya roƙi Allah ya ba shi imani mai tushe a zuciya, wanda zai bayyana a cikin halayensa da ayyukansa, maimakon ya tsaya ga magana ko da’awa kawai.
Girman Allah a zuciyar masu taƙawa
Ayatullah Subhani ya kawo maganar Imam Ali (A.S.) cewa: “Girman Mahalicci ya zauna a zukatansu, saboda haka duk abin da ba Shi ba ya zama ƙarami a idanunsu.”
Ya bayyana cewa idan mutum ya fahimci girman Allah da gaske, dukiya, mulki da sauran abubuwan duniya ba za su mamaye zuciyarsa ba. Wannan fahimta tana taimaka wa mutum wajen fifita yardar Allah a kan son zuciya da sha’awar duniya.
Tsayin daka a gaban barazanar maƙiya
Malamin ya kawo wani labari daga zamanin Banu Marwan game da wani mutum daga cikin mabiyan Imam Ali (A.S.) wanda aka kira shi gaban Ziyad bn Abihi. An ruwaito cewa mutumin ya bayyana masa abin da zai faru da shi, bisa abin da ya ce ya ji daga maigidansa.
Ayatullah Subhani ya yi amfani da wannan labari wajen nuna cewa wanda girman Allah ya mamaye zuciyarsa ba ya saurin firgita saboda barazanar maƙiya ko nuna ƙarfi na duniya. Yaƙini yana iya taimaka wa mutum ya tsaya kan gaskiya duk da tsananin yanayi.
Kiyaye haƙƙin wasu da guje wa dukiyar da ba ta mutum ba
Ayatullah Subhani ya kawo labarin da aka danganta da marigayi Ayatullah Ha’iri, wanda aka ce ya ƙi cin inibin da aka kawo masa ba tare da izinin mai gonar ba.
Ya bayyana cewa wannan hali yana nuna muhimmancin kiyaye haƙƙin mutane, ko da abin da ake son ɗauka ƙarami ne a idanun wasu. Mutum mai taƙawa yana kula da halal da haram, kuma ba ya ɗaukar dukiyar wani ba tare da izininsa ba.
Kira ga ci gaba da neman kamalar imani da yaƙini
A ƙarshen darasin, Ayatullah Subhani ya jaddada cewa ya kamata musulmi su riƙa roƙon Allah ya kai imaninsu zuwa mafi cikar imani, ya kuma ɗaukaka yaƙininsu zuwa mafi girman mataki, kamar yadda Imam Sajjad (A.S.) ya koyar a cikin Addu’ar Makarimul-Akhlaƙ.
Ya bayyana cewa bai kamata mutum ya tsaya ga matakin imanin da ya kai ba, sai dai ya ci gaba da neman ƙarin sanin Allah, kyawawan ɗabi’u, taƙawa da tsarkake zuciya, domin waɗannan su ne hanyoyin da ke taimaka wa mutum wajen kusantar Allah da inganta rayuwarsa.
Ra'ayinka